Shloka 49
Devanagari script
पाज्चाल्यायाभिसंक्रुद्धमन्तकायान्तकोपमम् । चोदितो वासुदेवेन भीमसेनो महाबल:
Transliteration
pāñcālyāyābhisaṁkruddham antakāyāntakopamam | codito vāsudevena bhīmaseno mahābalaḥ ||
Translation
సంజయుడు పలికెను—వాసుదేవుని ప్రేరణతో మహాబలుడు భీమసేనుడు పాంచాలీ శత్రువుపై ఉగ్రకోపంతో మండిపడి, మృత్యువులా—మృత్యువునే సంహరించువాడివలె—యుద్ధభూమిలో ముందుకు దూసుకెళ్లెను।
Word by Word
पाञ्चाल्यायto the Panchala prince (Dhrishtadyumna)
पाञ्चाल्याय:
Sampradana
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Singular
अभिसंक्रुद्धम्enraged at / furious toward
अभिसंक्रुद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-क्रुध् (धातु) → अभिसंक्रुद्ध (कृदन्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्तकायfor Death (Yama)
अन्तकाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootअन्तक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Singular
अन्तक-उपमम्like Death; death-like
अन्तक-उपमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्तक + उपम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
चोदितःurged / impelled
चोदितः:
Karta
TypeAdjective
Rootचुद् (धातु) → चोदित (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
वासुदेवेनby Vasudeva (Krishna)
वासुदेवेन:
Karana
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
भीमसेनःBhimasena (Bhima)
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःmighty; of great strength
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaP
Pāñcālī (Draupadī)V
Vāsudeva (Kṛṣṇa)B
Bhīmasena (Bhīma)A
Antaka (Death personified)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes