Shloka 31
छिन्नबाहुं परैर्हन्यात् सात्यके स कथं वदेत् । सात्यके! जो युद्धस्थलमें मुनिवृत्तिका आश्रय ले आमरण उपवासका निश्चय लेकर बैठ गया हो, जो अपने साथ युद्ध न कर रहा हो तथा जिसकी बाँह भी शत्रुओंद्वारा काट डाली गयी हो, ऐसे पुरुषको जो मार सकता है, वह दूसरेकी निन्दा कैसे कर सकता है? ।। निहत्य त्वां पदा भूमौ स विकर्षति वीर्यवान्
chinnabāhuṃ parair hanyāt sātyake sa kathaṃ vadet | sātyake! yo yuddhasthale munivṛttikām āśritya ā-maraṇam upavāsasya niścayaṃ kṛtvā upaviṣṭaḥ syāt, yo na saha yudhyate, yasya ca bāhuḥ śatrubhiś chinnā, tādṛśaṃ puruṣaṃ yo hantuṃ śaknoti sa kathaṃ anyasya nindāṃ kuryāt || nihatya tvāṃ padā bhūmau sa vikarṣati vīryavān |
ధృష్టద్యుమ్నుడు అన్నాడు—“ఓ సాత్యకీ! శత్రువులు చేతి నరికివేసిన వానినీ చంపగల వాడు, మరొకరిని ఎలా నిందించగలడు? ఓ సాత్యకీ! యుద్ధభూమిలో మునివృత్తిని ఆశ్రయించి, ఆమరణ ఉపవాసానికి నిశ్చయించి, పక్కకు కూర్చుని యుద్ధం చేయని వాడు, పైగా శత్రువులు అతని భుజాన్ని కూడా నరికివేసిన వాడు—అటువంటి వానిని చంపగల వాడు ఇంకొకరిని ఎలా దూషించగలడు? నిన్ను సంహరించి ఆ పరాక్రమశాలి యోధుడు తన పాదంతో నేలపై నిన్ను లాగుతూ తీసుకుపోతాడు।”
धृष्टह्युम्न उवाच
Educational Q&A
The passage condemns moral posturing in war: one who is willing to kill a helpless or withdrawn opponent (maimed, fasting unto death, not fighting) has no standing to criticize others. It highlights the ethical tension between battlefield duty and the dishonor of attacking the defenseless, and it warns against hypocrisy in judging others.
Dhṛṣṭadyumna addresses Sātyaki, arguing that a certain powerful warrior—capable of killing even a maimed, non-combatant-like figure—cannot credibly blame others. He intensifies the warning by saying that after killing Sātyaki, that warrior would even drag his body along the ground, underscoring brutality and the stakes of the conflict.