Shloka 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत नारायणास्त्रमोक्षपर्वमें धृष्टटुम्नवाक्यविषयक एक सौ सत्तानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १९७ ॥। अपना छा | अत्-४-णकात अष्टनवर्त्याधेकशततमोब् ध्याय: सात्यकि और धृष्टद्युम्नका परस्पर क्रोधपूर्वक वाग्बाणोंसे लड़ना तथा भीमसेन, सहदेव और श्रीकृष्ण एवं युधिष्ठिरके प्रयत्नसे उनका निवारण धृतराष्ट उवाच साड्जा वेदा यथान्यायं येनाधीता महात्मना । यस्मिन् साक्षाद् थनुर्वेदो ह्वीनिषेवे प्रतिष्ठित:
dhṛtarāṣṭra uvāca |
sāṅgā vedā yathānyāyaṃ yenādhītā mahātmanā |
yasmin sākṣād dhanurvedo hvīniṣeve pratiṣṭhitaḥ ||
ధృతరాష్ట్రుడు అన్నాడు— ఆ మహాత్ముడు వేదాలను వాటి అంగాలతో కూడి, విధివిధానంగా, సంప్రదాయానుసారం అధ్యయనం చేశాడు. అతనిలో ధనుర్వేదం సాక్షాత్తుగా అవతరించినట్లుగా, ఎప్పుడూ సిద్ధంగా నిలిచి ఉంది.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
True excellence is portrayed as a union of disciplined sacred learning (the Vedas studied ‘according to rule’) and practical mastery (Dhanurveda). The verse praises competence grounded in proper training and ethical-cultural legitimacy, not mere force.
At the opening of the chapter, Dhṛtarāṣṭra begins describing and praising a great warrior’s qualifications—emphasizing that he is fully trained in Vedic learning and that the science of archery is firmly established in him—setting the tone for the martial events that follow.