Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

चिक्षेप भुजगेन्द्राभां क्रुद्धों द्रोणरथं प्रति साथ ही क्रोधमें भरे हुए राजा द्रुपदने लोहेकी बनी हुई स्वर्णभूषित भयंकर शक्ति, जो नागराजके समान प्रतीत होती थी, द्रोणाचार्यपर चलायी || ४० ई ।। ततो भल्लै: सुनिशितैश्छित्त्वा तांस्तोमरान्‌ दश

sañjaya uvāca |

acikṣepa bhujagendrābhāṁ kruddho droṇarathaṁ prati |

sa hi krodhamayaḥ rājā drupado lohamayīṁ suvarṇabhūṣitāṁ bhayāṅkarāṁ śaktiṁ nāgarājasamaprabhaṁ droṇācārye prāhiṇot ||

tato bhallaiḥ suniśitaiś chittvā tāṁ stomarān daśa ||

సంజయుడు పలికెను—క్రోధంతో ఉప్పొంగిన ద్రుపదరాజు, స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించిన ఇనుపతో చేసిన, నాగరాజువలె భయంకరంగా కనిపించే శక్తిని ద్రోణుని రథం వైపు విసిరెను. అప్పుడు ద్రోణుడు అత్యంత పదునైన భల్ల బాణాలతో దానిని కోసివేసి, తదుపరి పది తోమరాలనూ ఛేదించెను.

चिक्षेपthrew, hurled
चिक्षेप:
TypeVerb
Rootक्षिप्
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular, Parasmaipada
भुजगेन्द्राभाम्having the luster/appearance of the lord of serpents
भुजगेन्द्राभाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभुजगेन्द्राभा
FormFeminine, Accusative, Singular
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रोणरथम्Drona's chariot
द्रोणरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोणरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिtowards, against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
भल्लैःwith arrows (bhalla-type)
भल्लैः:
Karana
TypeNoun
Rootभल्ल
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुनिशितैःvery sharp
सुनिशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसुनिशित
FormMasculine, Instrumental, Plural
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
TypeVerb
Rootछिद्
FormAbsolutive (त्वान्त), Parasmaipada (usage)
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
स्तोमरान्javelins, lances
स्तोमरान्:
Karma
TypeNoun
Rootस्तोमर
FormMasculine, Accusative, Plural
दशten
दश:
Karma
TypeNumeral
Rootदश
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Drupada
D
Droṇa (Droṇācārya)
D
Droṇa’s chariot
Ś
śakti (spear/dart weapon)
B
bhalla arrows
S
stomara (javelin/dart)

Educational Q&A

The verse highlights how krodha (wrath) can dominate judgment and propel even a righteous king into extreme violence; it also contrasts impulsive aggression with disciplined martial skill, as the opponent neutralizes the threat through trained precision.

During the battle, Drupada—furious—hurls a terrifying iron śakti, gold-adorned and serpent-like, at Droṇa’s chariot. Droṇa responds by cutting down the incoming weapon with sharp bhalla arrows, and the passage continues with him severing additional javelins.