Shloka 3

Devanagari script

प्राच्यां देशि सहस्रांशोररुणेनारुणीकृतम्‌ । तपनीयं यथा चक्र भ्राजते रविमण्डलम्‌,प्राचीमें अरुणके द्वारा अरुण किया हुआ सूर्यदेवका मण्डल सुवर्णमय चक्रके समान सुशोभित होने लगा

Transliteration

prācyāṃ deśi sahasrāṃśor aruṇenāruṇīkṛtam | tapanīyaṃ yathā cakra bhrājate ravimaṇḍalam ||

Translation

తూర్పు దిశలో అరుణుని వల్ల అరుణవర్ణం పొందిన సహస్రకిరణ సూర్యుని మండలం, తప్త స్వర్ణచక్రంలా ప్రకాశించసాగింది.

Word by Word

• प्राच्याम्: in the east
• प्राच्याम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: प्राची
• Form: Feminine, Locative, Singular

• देशे: in the region
• देशे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: देश
• Form: Masculine, Locative, Singular

• सहस्रांशोः: of the thousand-rayed (Sun)
• Type: Noun
• Root: सहस्रांशु
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• अरुणेन: by Aruṇa
• अरुणेन: Karana
• Type: Noun
• Root: अरुण
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• अरुणीकृतम्: made reddish; reddened
• Type: Verb
• Root: अरुणीकृ
• Form: Neuter, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)

• तपनीयम्: golden
• Type: Adjective
• Root: तपनीय
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• यथा: as; like
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• चक्रम्: a disc; wheel
• Type: Noun
• Root: चक्र
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• भ्राजते: shines; is resplendent
• Type: Verb
• Root: भ्राज्
• Form: Present, Atmanepada, Third, Singular

• रविमण्डलम्: the sun’s orb; solar disc
• रविमण्डलम्: Karta
• Type: Noun
• Root: रविमण्डल
• Form: Neuter, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Ravi (Sun)
• Aruṇa
• Prācī (the eastern direction)
• ravimaṇḍala (sun-disc)
• cakra (wheel/disc of gold)