Shloka 47
ततो हताश्वादवरुह्म याना- दन्तर्मना: कुरुषु प्राद्रवत्सु । दिव्ये चास्त्रे मायया वध्यमाने नैवामुहाच्चिन्तयन् प्राप्तकालम्,तब कर्ण उस अश्वहीन रथसे उतरकर मनको एकाग्र करके कुछ सोचने लगा। उस समय सारे कौरव-सैनिक भाग रहे थे। उसके दिव्यास्त्र भी घटोत्कचकी मायासे नष्ट होते जा रहे थे, तो भी वह समयोचित कर्तव्यका चिन्तन करता हुआ मोहमें नहीं पड़ा
tato hatāśvād avaruhya yānād antarmanāḥ kuruṣu prādravatsu | divye cāstre māyayā vadhyamāne naivāmuhāc cintayan prāptakālam ||
సంజయుడు పలికెను—అప్పుడు గుర్రాలు చనిపోవడంతో కర్ణుడు రథం నుండి దిగెను. మనస్సును అంతర్ముఖం చేసి, చిత్తాన్ని సమాహితం చేసుకొని, ఈ వేళ ఏది కర్తవ్యం అనేది ఆలోచించెను. కురు సైన్యం చెదిరి పారిపోతుండగా, ఘటోత్కచుని మాయవల్ల అతని దివ్యాస్త్రాలు కూడా నశించుచుండగా, అయినా అతడు మోహానికి లోనుకాలేదు—సమయోచిత కార్యమే తలచెను.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights prāptakāla-cintā—discerning the right action for the moment. Even when one’s resources fail and allies panic, dharma in practice is steadiness of mind, clear judgment, and timely decision-making rather than surrender to moha (bewilderment).
Sañjaya describes Karṇa after his horses are killed: he gets down from the chariot while the Kuru forces scatter. His celestial weapons are being rendered ineffective by māyā (associated with Ghaṭotkaca in this episode), yet Karṇa remains unconfused and thinks through the appropriate next step.