Shloka 3
Droṇavadha-saṃniveśaḥ — The Convergence Toward Droṇa’s Fall
Book 7, Chapter 164
Devanagari script
ततः सम्प्रैषयद् यन्ता सैन्धवांस्तान् मनोजवान् | तुरज़्माज्छड्खवर्णान् सर्वशब्दातिगान् रणे,तब सारथिने शंखके समान श्वेतवर्णवाले तथा सम्पूर्ण शब्दोंका अतिक्रमण करनेवाले मनके समान वेगशाली सिंधी घोड़ोंको रणभूमिमें आगे बढ़ाया
Transliteration
tataḥ sampraiṣayad yantā saindhavāṁs tān manojavān | śaṅkhavarṇān sarvaśabdātigān raṇe ||
Translation
అప్పుడు సారథి రణభూమిలో ఆ సింధుదేశీయ అశ్వాలను ముందుకు దూకించాడు—మనస్సు వంటి వేగముగలవి, శంఖంలా తెల్లనివి, సమస్త శబ్దాలనూ మించిపోయినట్లుగా పరిగెత్తేవి.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
सम्प्रैषयत्sent forth, urged on
सम्प्रैषयत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootप्र-इष् (प्रेषणे) / सम्प्रैषय् (णिच्)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
यन्ताthe charioteer
यन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootयन्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सैन्धवान्Sindhu-bred, Saindhava
सैन्धवान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसैन्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मनोजवान्swift as the mind
मनोजवान्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनोजव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तुरङ्गमात्from (among) horses / from the steeds
तुरङ्गमात्:
Apadana
TypeNoun
Rootतुरङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, बहुवचन
षड्वर्णान्of six colors/varieties
षड्वर्णान्:
Karma
TypeAdjective
Rootषड्वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वशब्दातिगान्surpassing all sounds
सर्वशब्दातिगान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वशब्दातिग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaC
charioteer (yantā)S
Sindhu horses (saindhavāḥ)B
battlefield (raṇa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes