Shloka 77
अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa
Chapter 161
Devanagari script
एष राजा महाबाहुरमर्षी क्रोधमूर्च्छित: । पतज्जवृत्तिमास्थाय फाल्गुनं योद्धुमिच्छति,“यह अमर्षशील महाबाहु राजा दुर्योधन क्रोधसे अपनी सुधबुध खो बैठा है और पतंगोंकी वृत्तिका आश्रय ले अर्जुनके साथ युद्ध करना चाहता है
Transliteration
sañjaya uvāca | eṣa rājā mahābāhur amarṣī krodha-mūrcchitaḥ | pataṅga-vṛttim āsthāya phālgunaṃ yoddhum icchati ||
Translation
సంజయుడు అన్నాడు—ఈ మహాబాహువు, అవమానాన్ని సహించని రాజు కోపమూర్ఛలో పడి వివేకాన్ని కోల్పోయాడు. దీపశిఖలోకి దూసుకెళ్లే పురుగులా అంధోన్మాద మార్గం ఎంచుకొని ఇప్పుడు ఫాల్గుణుడు (అర్జునుడు) తో యుద్ధం చేయదలచాడు.
Word by Word
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
अमर्षीintolerant, impatient
अमर्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootअमर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधमूर्च्छितःfrenzied/overcome by anger
क्रोधमूर्च्छितः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोधमूर्च्छित
FormMasculine, Nominative, Singular
पतत्flying (as a moth/insect)
पतत्:
Karma
TypeVerb
Rootपत् (पतति)
Formशतृ (present active participle), Neuter, Accusative, Singular
जवृत्तिम्course, manner of movement/behavior
जवृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
आस्थायhaving resorted to, adopting
आस्थाय:
Karana
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Non-finite
फाल्गुनम्Phalguna (Arjuna)
फाल्गुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Accusative, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
Karma
TypeVerb
Rootयुध्
Formतुमुन् (infinitive), Non-finite
इच्छतिwishes, desires
इच्छति:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
FormLat (Present), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DuryodhanaA
Arjuna (Phālguna)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes