Shloka 52
वार्यमाण: स कृष्णेन पार्थेन च महात्मना । भीमेन चक्ररक्षाभ्याम श्वत्थाम्ना कृपेण च,उस समय समस्त सेनाके लोग चिल्ला-चिल्लाकर सात्यकिकी निन्दा कर रहे थे। परंतु सात्यकिकी मनोदशा बहुत बुरी थी। भगवान् श्रीकृष्ण तथा महात्मा अर्जुन भी उन्हें रोक रहे थे। भीमसेन, चक्ररक्षक युधामन्यु और उत्तमौजा, अश्वत्थामा, कृपाचार्य, कर्ण, वृषसेन तथा सिंधुराज जयद्रथ भी उन्हें मना करते रहे, किंतु समस्त सैनिकोंके चीखने-चिल्लानेपर भी सात्यकिने उस व्रतधारी भूरिश्रवाका वध कर ही डाला
vāryamāṇaḥ sa kṛṣṇena pārthena ca mahātmanā | bhīmena cakrarakṣābhyām aśvatthāmnā kṛpeṇa ca ||
సంజయుడు పలికెను— కృష్ణుడు, మహాత్ముడు పార్థుడు (అర్జునుడు), భీముడు, రథచక్రరక్షకులైన యుధామన్యు–ఉత్తమౌజులు, అశ్వత్థామ, కృప—ఇవన్నీ అతన్ని ఆపినా అతడు నిలువలేదు. ఇది యుద్ధధర్మంలోని ఘోర సంకటాన్ని చూపింది: మహావీరులు సంయమాన్ని బోధించినా, క్రోధవేగం మరియు జనాక్రోశం యోధుణ్ని నింద్యకర్మ వైపు తోసివేస్తాయి—ప్రత్యేకించి ఎదుట వ్రతస్థుడై బలహీనుడైన శత్రువు ఉన్నప్పుడు।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of restraint in war: even when authoritative figures urge a warrior to stop, anger and factional pressure can override conscience. It frames the coming act as one that will be evaluated against dharma, especially regarding the treatment of a vulnerable or vow-bound opponent.
In the Bhūriśravas–Sātyaki confrontation, Sātyaki is being physically and verbally restrained by major warriors—Kṛṣṇa, Arjuna, Bhīma, the two wheel-guards (Yudhāmanyu and Uttamaujā), Aśvatthāman, and Kṛpa—yet he persists, leading into the controversial killing of Bhūriśravas described in the surrounding passage.