Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

रात्रौ युद्धप्रवृत्तिः — Night Battle Begins; Duryodhana’s Protective Orders for Droṇa

Droṇa-parva 139

कर्णके धनुषसे छूटे हुए वे मयूरपंखधारी बाण सब ओरसे आकर भीमसेनके शरीरमें उसी प्रकार घुसने लगे, जैसे पक्षी बसेरा लेनेके लिये वृक्षोंपर आ जाते हैं ।। कर्णचापच्युता बाणा: सम्पतन्तस्ततस्तत: । रुक्मपुड्खा व्यराजन्त हंसा: श्रेणीकृता इव,कर्णके धनुषसे छूटकर इधर-उधर पड़नेवाले सुवर्णपंखयुक्त बाण श्रेणीबद्ध हंसोंके समान शोभा पा रहे थे

karṇacāpacyutā bāṇāḥ sampatantastatastataḥ | rukmapuṅkhā vyarājanta haṃsāḥ śreṇīkṛtā iva ||

కర్ణుని ధనుస్సు నుండి విడిచిన నెమలి ఈకల వంటి పిచ్చికలతో కూడిన బాణాలు అన్ని వైపుల నుంచీ వచ్చి భీమసేనుని శరీరంలో పక్షులు చెట్లపై వాలినట్లుగా దూరసాగాయి. అలాగే కర్ణధనుస్సు నుండి విడిచి ఇటూ అటూ దూసుకుపోయే బంగారు పిచ్చికల బాణాలు, వరుసగా ఎగిరే హంసలవలె కాంతివంతంగా మెరిశాయి.

कर्णचापच्युताःreleased from Karna's bow
कर्णचापच्युताः:
Karta
TypeAdjective
Rootकर्णचापच्युत
FormMasculine, Nominative, Plural
बाणाःarrows
बाणाः:
Karta
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Nominative, Plural
सम्पतन्तःfalling/descending upon
सम्पतन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + पत्
FormMasculine, Nominative, Plural
ततःthen/from there
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
ततःagain/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
रुक्मपुङ्खाःhaving golden feathers (fletching)
रुक्मपुङ्खाः:
Karta
TypeAdjective
Rootरुक्मपुङ्ख
FormMasculine, Nominative, Plural
विराजन्तेshone/appeared splendid
विराजन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootवि + राज्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
हंसाःswans
हंसाः:
Karta
TypeNoun
Rootहंस
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रेणीकृताःarranged in a row/formation
श्रेणीकृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेणी + कृ
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa
B
Bhīmasena
B
bow (cāpa)
A
arrows (bāṇāḥ)
G
golden fletching (rukmapuṅkhāḥ)
S
swans (haṃsāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights how epic poetry can portray the disciplined efficiency of violence with striking beauty, prompting reflection on kṣatriya-duty: skill and order in war do not erase its harm, but they reveal the grave seriousness and momentum of dharma-bound conflict.

Sañjaya describes Karṇa releasing volleys of arrows. The arrows, with golden fletching, stream in ranked lines and appear like a formation of swans, emphasizing the intensity and precision of Karṇa’s assault (directed against Bhīmasena in the surrounding context).