Shloka 21
दुर्योधन-कर्ण-संवादः
Duryodhana–Karna Dialogue on Vyūha-bheda and Daiva
द्रोणाचार्यने महारथी बृहत्क्षत्रको व्याकुल करके अपने चार बाणोंद्वारा उनके चारों घोड़ोंको मार डाला ।। सूतं चैकेन बाणेन रथनीडादपातयत् । द्वाभ्यां ध्वजं च च्छत्र॑ च च्छित्वा भूमावपातयत्,फिर एक बाणसे मारकर सारथिको रथकी बैठकसे नीचे गिरा दिया और दो बाणोंसे उनके ध्वज और छत्रको भी पृथ्वीपर काट गिराया
sūtaṁ caikena bāṇena rathanīḍād apātayat | dvābhyāṁ dhvajaṁ ca chatraṁ ca chittvā bhūmāv apātayat ||
సంజయుడు అన్నాడు—ద్రోణాచార్యుడు మహారథి బృహత్క్షత్రుణ్ణి కలవరపెట్టి, తన నాలుగు బాణాలతో అతని నాలుగు గుర్రాలను సంహరించాడు। తరువాత ఒక బాణంతో సారథిని రథాసనం నుండి కింద పడవేశాడు; రెండు బాణాలతో ధ్వజం మరియు ఛత్రాన్ని కోసి నేలపై పడవేశాడు।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in epic warfare, power is not only physical but symbolic: removing the charioteer, banner, and parasol undermines an enemy’s command, prestige, and morale. It also reflects the Mahābhārata’s recurring theme that mastery in war often targets both body and status-signs, raising ethical questions about humiliation versus legitimate tactical advantage.
Sañjaya narrates Droṇa’s swift archery: he knocks the charioteer down from the chariot-seat with one arrow and then cuts down the opponent’s banner and royal parasol with two arrows, making them fall to the earth—an emphatic battlefield domination.