Shloka 14
अर्जुनस्य गुरुधर्मविलापः तथा शैनेयकर्णयोर्युद्धारम्भः | Arjuna’s Lament on Guru-Dharma and the Opening of the Sātyaki–Karṇa Duel
शनैर्याहीति यन्तारमब्रवीत् प्रहसन्निव | उन सबको आक्रमण करते देख शिनिप्रवर सात्यकिने अपने सारथिसे हँसते हुए-से कहा--'सूत! धीरे-धीरे चलो ।। १३ $ ।। इदमेतत् समुद्धूतं धार्तराष्ट्रस्य यदू बलम्,ला | वेलेव मकरालयम् । 'सूत! यह हाथी, घोड़े, रथ और पैदलोंसे भरी हुई जो दुर्योधनकी सेना युद्धके लिये उद्यत हो मेरी ही ओर तीव्र वेगसे चली आ रही है, इस सेना-समुद्रको मैं इस महान् समरांगणमें अपने रथकी घर्घराहटसे सम्पूर्ण दिशाओंको प्रतिध्वनित करता तथा पृथ्वी, अन्तरिक्ष एवं सागरोंको भी कँपाता हुआ आगे बढ़नेसे रोकूँगा। ठीक उसी तरह, जैसे तटकी भूमि पूर्णिमाको उद्वेलित होनेवाले महासागरको रोक देती है
sañjaya uvāca | śanair yāhīti yantāram abravīt prahasan iva | idaṃ etat samuddhūtaṃ dhārtarāṣṭrasya yad balam | velā iva makarālayam ||
సంజయుడు పలికెను—వారందరూ దాడికి దూసుకొస్తుండగా చూసి, శినివంశశ్రేష్ఠుడు సాత్యకి చిరునవ్వుతో తన సారథితో అన్నాడు—“సూతా, నెమ్మదిగా నడుపు. ధృతరాష్ట్రపుత్రుని ఈ ఉప్పొంగిన సేన—ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, పాదాతులతో నిండినది—నా వైపే వేగంగా వస్తోంది. ఈ మహారణభూమిలో నేను దీనిని ఆపుతాను; నా రథనాదంతో దిశలన్నీ ప్రతిధ్వనింపజేసి, భూమి-ఆకాశం, సముద్రాలకూ కంపనం కలిగిస్తాను—పూర్ణ జ్వారంలో ఎగసే సముద్రాన్ని తీరం ఆపినట్లే.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined courage: true martial strength is not mere speed or frenzy, but composed confidence and the ability to restrain an overwhelming force—symbolized by the shore that holds back the surging sea.
Sātyaki, seeing the Kaurava host surge toward him, calmly instructs his charioteer to advance slowly, declaring that he will halt the oncoming army like a coastline stopping the rising ocean.