Shloka 72
द्रोणपर्व (अध्याय ११२) — कर्णभीमयोर्युद्धम्, दुर्योधनस्य रक्षणादेशः
Droṇa-parva 112: Karṇa–Bhīma Engagement and Duryodhana’s Protective Order
Devanagari script
महामारुतवेगेन समुद्रमिव पर्वसु । धार्रराष्ट्रबलं तात विक्षिप्तं सव्यसाचिना,तात! पूर्णिमाके दिन प्रचण्ड वायुके वेगसे विक्षुब्ध हुए समुद्रके समान सव्यसाची अर्जुनके द्वारा पीड़ित हुई दुर्योधनकी सेनामें हलचल मच गयी है
Transliteration
mahāmārutavegena samudram iva parvasu | dhārtarāṣṭrabalaṃ tāta vikṣiptaṃ savyasācinā ||
Translation
తాతా! పర్వత తీరాల వద్ద మహా గాలివేగంతో సముద్రం ఉప్పొంగినట్లే, సవ్యసాచి అర్జునుడు ధృతరాష్ట్రపుత్రుల సేనను కలవరపెట్టి చెదరగొట్టాడు.
Word by Word
महामारुतवेगेनby the great wind’s speed/force
महामारुतवेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootमहामारुतवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमुद्र
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वसुat the (lunar) junction days / on parvan-days
पर्वसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपर्वन्
FormNeuter, Locative, Plural
धार्तराष्ट्रबलम्the army of the Dhārtarāṣṭras (Duryodhana’s forces)
धार्तराष्ट्रबलम्:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्रबल
FormNeuter, Nominative, Singular
तातO dear one / O son
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
विक्षिप्तम्scattered/tossed about
विक्षिप्तम्:
TypeVerb
Rootवि-क्षिप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
सव्यसाचिनाby Savyasācin (Arjuna)
सव्यसाचिना:
Karana
TypeNoun
Rootसव्यसाचिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
Speaker
युधिष्ठिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraA
Arjuna (Savyasācin)D
Dhṛtarāṣṭra’s army (Kaurava host)O
Ocean (samudra)G
Great wind (mahā-māruta)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes