Shloka 13
भीष्मपर्व — अध्याय ७२: सैन्यगुणवर्णनम्, व्यूहरक्षा, दैव-पुरुषकारचिन्ता
Devanagari script
प्रविश्य तु रणे भीमो मकरं मुखतस्तदा । भीष्ममासाद्य संग्रामे छादयामास सायकै:,तदनन्तर भीमसेनने रणक्षेत्रमें प्रवेश करके मकर-व्यूहके मुखभागमें खड़े हुए भीष्मको अपने सायकोंसे आच्छादित कर दिया
Transliteration
praviśya tu raṇe bhīmo makaraṁ mukhatas tadā | bhīṣmam āsādya saṅgrāme chādayāmāsa sāyakaiḥ ||
Translation
ఆపై భీముడు రణంలోకి దూసుకెళ్లి మకర-వ్యుహపు ముఖభాగంలో నిలిచిన భీష్ముని చేరి, సంగ్రామంలో బాణవర్షంతో ఆయనను కప్పివేశాడు.
Word by Word
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मकरम्the Makara (formation)
मकरम्:
TypeNoun
Rootमकर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
मुखतःfrom the front / at the mouth (front)
मुखतः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्यय (ablatival adverb)
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आसाद्यhaving approached/attacked
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formल्यप् (gerund), कर्तरि
संग्रामेin the battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
छादयामासcovered (completely)
छादयामास:
TypeVerb
Rootछाद् (धातु)
Formलिट् (periphrastic perfect), Third, Singular, परस्मैपद, कर्तरि
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
Bhīma (Bhīmasena)B
BhīṣmaM
Makara-vyūhaA
arrows (sāyaka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes