Shloka 56
भीमसेनस्य प्रतिघातः—भगदत्तगजप्रहारः—घटोत्कचमायायुद्धम्
Bhīma’s Counteroffensive, Bhagadatta’s Elephant Assault, and Ghaṭotkaca’s Māyā Engagement
जयद्रथेन सहिता ग्रीवायां संनिवेशिता: । आर्य! भूरिश्रवा
jayadrathena sahitā grīvāyāṃ saṃniveśitāḥ | ārya bhūriśravāḥ śalaḥ śalyaś ca bhagadattaś ca—ete jayadrathena saha grīvābhāge sthāpitāḥ | ebhiḥ saha madra-sindhu-sauvīra-pañcanada-deśīyā yodhā api āsan |
సంజయుడు తెలిపెను—ఆర్యా! జయద్రథునితో పాటు భూరిశ్రవ, శల, శల్య, భగదత్తులు వ్యూహంలోని ‘గ్రీవ’ భాగంలో స్థాపింపబడ్డారు. వారితో కలిసి మద్ర, సింధు, సౌవీర మరియు పంచనద దేశాల యోధులూ నిలిచారు.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, outcomes are shaped by deliberate organization and by whom one chooses to stand with. The verse implicitly points to ethical accountability in alliances: renowned leaders and regional forces collectively reinforce a critical point, showing how shared intent and alignment carry moral consequence.
Sanjaya describes the Kaurava-side deployment within a battle-array: Jayadratha and several notable warriors are stationed at the ‘neck’ sector, supported by troops from Madra, Sindhu, Sauvīra, and Pañcanada—indicating a fortified, strategically important position.