Shloka 64
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
स जघान पदा कांद्रिद् व्याक्षिप्पान्यानपोथयत्,उन्होंने कितने ही योद्धाओंको पैरोंसे कुचलकर मार डाला, कितनोंको ऊपर उछालकर पटक दिया, कितनोंको तलवारसे काट दिया, दूसरे कितने ही योद्धाओंको अपनी भीषण गर्जनासे डरा दिया और कितनों-को अपने महान् वेगसे पृथ्वीपर दे मारा
sa jaghāna padā kān cid vyākṣipya anyān apothayat | anyān asiṇā ciccheda anyān ghoraravena trāsayat anyān mahāvegāt pṛthivyāṃ nipātayām āsa ||
సంజయుడు పలికెను—అతడు కొందరిని పాదములతో నలిపి చంపెను; కొందరిని పైకి ఎగరేసి నేలకేసి కొట్టెను; మరికొందరిని ఖడ్గముతో కోసెను. కొందరిని తన భయంకర గర్జనతో భీతిగొల్పెను; మరికొందరిని తన మహావేగముతో భూమిపైకి విసిరి పడేసెను.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than didactic: it highlights how overwhelming force in war produces death and fear on many fronts—by physical might, weapons, and psychological terror—inviting reflection on the destructive momentum of battle and the human cost implicit in such displays of power.
Sañjaya reports a combatant’s rampage on the battlefield: he kills some by trampling, throws and smashes others, cuts down some with a sword, terrifies others with a fearsome roar, and hurls more to the ground through sheer speed and strength.