Shloka 80
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
ततः शक्ति रणे श्वेतो जग्राहोग्रां महाभयाम्,अत्यन्त उग्र, महाभयंकर, कालदण्डके समान घोर और मृत्युकी जिह्वा-सी प्रतीत होनेवाली उस शक्तिको श्वेतने हाथमें उठाया और लंबी साँस लेते हुए रणक्षेत्रमें शान्तनुपुत्र भीष्मसे इस प्रकार कहा--
tataḥ śaktiṃ raṇe śveto jagrāhogrāṃ mahābhayām | atyanta-ugrāṃ mahābhayaṅkarāṃ kāladaṇḍaka-samāṃ ghorāṃ mṛtyu-jihvā-sī pratīyamānāṃ tāṃ śaktiṃ śvetena hastam utthāpya dīrghaṃ niḥśvasya raṇakṣetre śāntanu-putraṃ bhīṣmam iti vacaḥ provāca ||
అప్పుడు శ్వేతుడు యుద్ధంలో అత్యంత ఉగ్రమైన, మహాభయంకరమైన శక్తిని పట్టుకున్నాడు—అది కాలదండంలా ఘోరంగా, మరణజిహ్వలా కనిపించెను. ఆ ఆయుధాన్ని చేతిలో ఎత్తుకొని దీర్ఘ శ్వాస తీసి, రణమధ్యంలో శాంతనుపుత్రుడు భీష్మునితో ఈ విధంగా పలికెను।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the Mahābhārata’s ethical tension: warriors act within their chosen dharma and allegiance, yet the instruments of war are portrayed as embodiments of death. It invites reflection on how duty-driven action can still carry grave moral weight and consequences.
Sañjaya describes Śveta taking up a fearsome spear, likened to Death’s own rod and tongue, then raising it and, after a deep breath, addressing Bhīṣma on the battlefield—signaling an imminent confrontation.