Shloka 6
Droṇa–Dhṛṣṭadyumna-yuddha (द्रोण-धृष्टद्युम्न-युद्धम्) — Tactical duel and allied interventions
तस्मिन् समुदिते शब्दे तुमुले लोमहर्षणे । बभूव रथनिर्घोष: पर्जन्यनिनदोपम:,भरतश्रेष्ठ) तलत्राणके आघातसे टकरायी हुई प्रत्यंचाओंके शब्द, पैदल सिपाहियोंके पैरोंकी धमक, उच्चस्वरसे होनेवाली घोड़ोंकी हिनहिनाहट, हाथियोंके चाबुक और अंकुशके आघातका शब्द, हथियारोंकी झनझनाहट तथा एक-दूसरेपर धावा करनेवाले गजराजोंके घण्टानाद--ये सब शब्द मिलकर ऐसी भयंकर आवाज प्रकट करने लगे, जो रोंगटे खड़े कर देनेवाली थी। उसीमें रथोंके पहियोंकी घरघराहट होने लगी, जो मेघोंकी विकट गर्जनाके समान जान पड़ती थी
sañjaya uvāca | tasmin samudite śabde tumule lomaharṣaṇe | babhūva rathanirghoṣaḥ parjanyaninadopamaḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—ఆ కలకలమయమైన, రోమాంచకరమైన మహాశబ్దం ఎగసినప్పుడు, రథాల గంభీర ఘోష కూడా వ్యాపించింది—వర్షమేఘాల భయంకర గర్జనతో సమానంగా. యుద్ధభూమి యొక్క అనేక ధ్వనులు ఒకే మహానాదంగా కలిసిపోయాయి.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral weight and inevitability of war: the many instruments of violence fuse into a single, overpowering roar, evoking awe and dread. It frames the coming action not as mere spectacle but as a moment charged with consequence, where human choices (dharma and adharma) will be tested amid chaos.
Sañjaya describes the battlefield as the armies engage: a terrifying uproar rises, and the rumbling of chariots becomes prominent, likened to thunderclouds. It is a sensory escalation marking the onset of large-scale combat.