Shloka 59
कर्मयोग–ज्ञानयज्ञ–अवतारोपदेश
Karma-Yoga, Jñāna-Yajña, and Avatāra Instruction
सम्बन्ध-- पूर्वश्लीकर्में तीसरे प्रश्षका उत्तर देते हुए स्थितप्रज्ञके बैठनेका प्रकार बतलाकर अब उसमें होनेवाली शंकाओंका समाधान करनेके लिये अन्य प्रकारसे किये जानेवाले इन्द्रियसंयमकी अपेक्षा स्थितप्रज्ञके इन्द्रियसंयमकी विलक्षणता दिखलाते हैं-- विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिन: । रसवर्ज रसो<प्यस्य परं दृष्टवा निवर्तते,इन्द्रियोंके द्वारा विषयोंको ग्रहण न करनेवाले पुरुषके भी केवल विषय तो निवृत्त हो जाते हैं, परंतु उनमें रहनेवाली आसक्ति निवृत्त नहीं होती। इस स्थितप्रज्ञ पुछ्षकी तो आसक्ति भी परमात्माका साक्षात्कार करके निवृत्त हो जाती है?
arjuna uvāca | viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ | rasa-varjaṁ raso 'py asya paraṁ dṛṣṭvā nivartate ||
ఇంద్రియభోగాలను వదిలిన వాడి దగ్గర నుంచి విషయాలు తొలగిపోతాయి గాని, వాటి పట్ల మిగిలే ‘రసం’—ఆసక్తి—తొలగదు. కానీ పరమ తత్త్వాన్ని దర్శించినవాడికి ఆ అంతర్గత తృష్ణ కూడా నివృత్తమై పోతుంది.
अजुन उवाच
Educational Q&A
Mere external restraint can stop outward engagement with sense-objects, but it may not remove the inner craving (rasa). Lasting freedom from desire arises when one directly realizes the Supreme (param), after which even the subtle taste for enjoyment naturally falls away.
Arjuna continues his inquiry about the marks of the steady-minded person (sthita-prajña). He points out a practical doubt: abstinence can reduce sensory contact, yet attachment persists; he highlights that true steadiness is distinguished by the cessation of attachment through realization of the Supreme.