Shloka 1
भीष्मपतनविषये धृतराष्ट्रस्य प्रश्नाः | Dhṛtarāṣṭra’s Questions on Bhīṣma’s Fall
Devanagari script
#5०3८5>- | अत । है पञ्चदशो<् ध्याय: संजयका युद्धके वृत्तान्तका वर्णन आरम्भ करना-- दुर्योधनका दुःशासनको भीष्मकी रक्षाके लिये समुचित व्यवस्था करनेका आदेश संजय उवाच त्वद्युक्तोडयमनुप्रश्नो महाराज यथाहसि । नतु दुर्योधने दोषमिममासंक्तुमहसि,संजयने कहा--महाराज! आपने जो ये बारंबार अनेक प्रश्न किये हैं, वे सर्वथधा उचित और आपके योग्य ही हैं; परंतु यह सारा दोष आपको दुर्योधनके ही माथेपर नहीं मढ़ना चाहिये
Translation
సంజయుడు అన్నాడు—మహారాజా, మీరు పదేపదే అడుగుతున్న ఈ ప్రశ్నలు పూర్తిగా సముచితమైనవే, మీకు తగినవే; అయితే ఈ మొత్తం దోషాన్ని దుర్యోధనుడి తలమీద మాత్రమే మోపకూడదు.
Word by Word
संजयSanjaya
संजय:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
त्वत्from you / by you (than you)
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
युक्तःproper, fitting
युक्तः:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुप्रश्नःfollow-up question, repeated inquiry
अनुप्रश्नः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुप्रश्न
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
आहyou said
आह:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, Second, Singular, Parasmaipada
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तुbut, however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
दुर्योधनेin/with regard to Duryodhana
दुर्योधने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Locative, Singular
दोषम्fault, blame
दोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Accusative, Singular
इमम्this
इमम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
आसङ्क्तुम्to impute, to ascribe (blame)
आसङ्क्तुम्:
TypeVerb
Rootआ-शङ्क्
FormInfinitive (Tumun)
अर्हसिyou ought / you deserve
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes