Shloka 106
धारयिष्याम्यहं प्राणानुत्तरायणकाड्क्षया । ऐश्वर्यभूत: प्राणानामुत्सगों हि यतो मम
sañjaya uvāca | dhārayiṣyāmy ahaṃ prāṇān uttarāyaṇakāṅkṣayā | aiśvaryabhūtaḥ prāṇānām utsargo hi yato mama | ṣaḍ etān niśitair bhīṣmaḥ pravivyādha uttamaiḥ śaraiḥ |
“ఉత్తరాయనాన్ని ఎదురుచూస్తూ నేను నా ప్రాణాలను నిలుపుకుంటాను; ఎందుకంటే నేను కోరినప్పుడే ప్రాణత్యాగం చేయగల అధికారం నాకు ఉంది.” ఆపై భీష్ముడు మర్మస్థానాలను ఛేదించి కవచాలను కూడా చీల్చివేసే పదునైన, ఉత్తమ బాణాలతో ఈ ఆరు మహారథులను గాయపరిచాడు: సాత్యకి, భీమసేనుడు, పాండుపుత్రుడు అర్జునుడు, విరాటుడు, ద్రుపదుడు మరియు ద్రుపదపుత్రుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined self-command: Bhīṣma’s famed power to relinquish life at will is framed as an ‘aiśvarya’ (sovereign mastery) exercised in alignment with his vow and sense of dharma—waiting for uttarāyaṇa as an auspicious time. It contrasts inner sovereignty over death with the outer compulsion of war-dharma, where duty can demand severe action.
Sañjaya reports Bhīṣma’s declaration that he will keep himself alive until uttarāyaṇa, since he can choose the moment of death. In the same sequence, Bhīṣma powerfully strikes six prominent Pāṇḍava-aligned warriors—Sātyaki, Bhīma, Arjuna, Virāṭa, Drupada, and Dhṛṣṭadyumna—piercing them with sharp arrows that can break through armor and vital points.