Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Bhīṣma–Karṇa Saṃvāda on the Śaraśayyā (भीष्म–कर्ण संवादः शरशय्यायाम्)

ततो द्रोणो महाराज मागधश्च महारथ: । दुर्योधनसमादिष्टौ त॑ं देशमुपजग्मतु:,एकैकं त्रिभिरानर्च्छत्‌ कड़ुकबर्हिणवाजितै: । उसके बाद सुशर्मा और कृपाचार्यको भी तीन-तीन बाणोंसे बींध डाला। राजेन्द्र! फिर समरांगणमें प्राग्ज्योतिषनरेश भगदत्त, सिन्धुराज जयद्रथ, चित्रसेन, विकर्ण, कृतवर्मा, दुर्मीषण तथा महारथी विन्द और अनुविन्द--इनमैंसे प्रत्येकको गीधकी पाँखसे युक्त तीन- तीन बाणोंद्वारा विशेष पीड़ा दी नरेश्वर! तदनन्तर दुर्योधनकी आज्ञा पाकर द्रोण तथा महारथी मगधनरेश उसी स्थानपर आये, जहाँ पाण्डुकुमार अर्जुन और भीमसेन--ये दोनों महारथी दुर्योधनकी विशाल सेनाका संहार कर रहे थे

tato droṇo mahārāja māgadhaś ca mahārathaḥ | duryodhana-samādiṣṭau taṁ deśam upajagmatuḥ ||

సంజయుడు పలికెను—మహారాజా, అప్పుడు దుర్యోధనుని ఆజ్ఞచే ద్రోణాచార్యుడు మరియు మగధరాజు—ఆ ఇద్దరు మహారథులు—అదే స్థలమునకు వెళ్లిరి; అక్కడ పాండుకుమారులు అర్జునుడు, భీమసేనుడు దుర్యోధనుని విస్తార సేనను సంహరించుచుండిరి.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
मागधःthe Magadhan (king of Magadha)
मागधः:
Karta
TypeNoun
Rootमागध
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्योधनof Duryodhana
दुर्योधन:
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Genitive, Singular
समादिष्टौhaving been commanded/ordered
समादिष्टौ:
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√दिश्
FormMasculine, Nominative, Dual
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
देशम्place, region
देशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Accusative, Singular
उपजग्मतुःthe two approached/went to
उपजग्मतुः:
TypeVerb
Rootउप-√गम्
FormPerfect, Third, Dual, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Droṇa
M
Magadha (king of Magadha)
D
Duryodhana
A
Arjuna
B
Bhīmasena
P
Pāṇḍavas
K
Kaurava army

Educational Q&A

The verse highlights the ethical tension between obedience to a ruler’s command and the broader demands of dharma: even venerable figures like Droṇa are drawn into escalating violence when leadership is driven by pride and adharma.

Sañjaya reports that Droṇa and the Magadhan king, on Duryodhana’s orders, move to the battlefield sector where Arjuna and Bhīma are devastating the Kaurava forces, signaling a major counter-response to the Pāṇḍava onslaught.