Shloka 99
भीष्मपर्व — अध्याय ११०: पार्थभीमयोः प्रहारः तथा भीष्माभिमुखं संग्रामविस्तारः
Arjuna and Bhima’s pressure; escalation toward Bhishma
Devanagari script
न हि भीष्म दुराधर्ष व्यात्तानममिवान्तकम् | त्वदन्य: शक्नुयाद् योद्धुमपि वज्रधर: स्वयम्,दुर्धर्ष वीर भीष्म मुँह फैलाये हुए कालके समान प्रतीत होते हैं। तुम्हारे सिवा दूसरा कोई, भले ही वह साक्षात् वज्रधारी इन्द्र ही क्यों न हो, उनके साथ युद्ध नहीं कर सकता
Translation
దుర్ధర్షుడైన భీష్ముడు విప్పిన నోరుతో నిలిచిన కాలస్వరూపునివలె కనిపిస్తున్నాడు. నీ తప్ప మరెవ్వరూ—సాక్షాత్తు వజ్రధారి ఇంద్రుడైనా సరే—అతనితో యుద్ధం చేయలేరు।
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भीष्मO Bhishma
भीष्म:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Vocative, Singular
दुराधर्षO hard-to-assail one
दुराधर्ष:
TypeAdjective
Rootदुराधर्ष
FormMasculine, Vocative, Singular
व्यात्ताननम्with mouth wide open
व्यात्ताननम्:
Karma
TypeAdjective
Rootव्यात्तानन
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अन्तकम्Death (Yama)
अन्तकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तक
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वत्than you/from you
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormAblative, Singular
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्नुयात्could be able
शक्नुयात्:
TypeVerb
Rootशक्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
TypeVerb
Rootयुध्
FormInfinitive (Tumun)
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वज्रधरःthe thunderbolt-bearer (Indra)
वज्रधरः:
Karta
TypeNoun
Rootवज्रधर
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes