Shloka 81
Devanagari script
शिखण्डी समरामर्षी शूरश्च समितिज्जय: । यथाभवच्च स्त्री पूर्व पश्चात् पुंस्त्वं समागत:,राजन! तुम्हारी सेनामें जो यह ट्रुपदपुत्र महारथी शिखण्डी है, वह समरभूमिमें अमर्षशील, शौर्यसम्पन्न तथा युद्धविजयी है। वह पहले स्त्री था, फिर पुरुषभावको प्राप्त हुआ है
Translation
శిఖండీ యుద్ధంలో అమర్షశీలుడు, వీరుడు, సమరజయుడు. అతడు ముందుగా స్త్రీగా ఉండి, తరువాత పురుషత్వాన్ని పొందాడు.
Word by Word
शिखण्डीShikhaṇḍī
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
समरामर्षीone who is wrathful/unyielding in battle
समरामर्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootसमरामर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शूरःa hero, brave man
शूरः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
समितिज्जयःvictorious in battle
समितिज्जयः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमितिजय
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अभवत्was, became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
स्त्रीa woman
स्त्री:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Singular
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
पुंस्त्वम्manhood, male state
पुंस्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुंस्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
समागतःhaving attained, having come to
समागतः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम्
FormPast active participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes