Shloka 32
भीष्मपर्व — अध्याय ११०: पार्थभीमयोः प्रहारः तथा भीष्माभिमुखं संग्रामविस्तारः
Arjuna and Bhima’s pressure; escalation toward Bhishma
यः शत्रु: पाण्डुपुत्राणां मच्छत्रु: स न संशय: । मदर्था भवदीया ये ये मदीयास्तवैव ते,'जो पाण्डवोंका शत्रु है, वह मेरा भी शत्रु है, इसमें संदेह नहीं है। जो आपके सुहृद् हैं, वे मेरे हैं और जो मेरे सुहृद् हैं, वे आपके ही हैं
yaḥ śatruḥ pāṇḍuputrāṇāṁ macchatruḥ sa na saṁśayaḥ | madarthā bhavadīyā ye ye madīyās tavaiva te ||
పాండుపుత్రులకు శత్రువైనవాడు నిస్సందేహంగా నాకూ శత్రువే. నా కారణంగా నీ పక్షాన నిలిచినవారు నీ వారే; నా వారు కూడా నిజంగా నీ వారే.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches solidarity in dharmic commitment: true allies share both risks and responsibilities. Friendship and hostility are treated as collective obligations rather than isolated personal stances, especially in a moral crisis like war.
Sañjaya articulates a principle of shared allegiance: anyone opposing the Pāṇḍavas is to be regarded as his own enemy, and mutual supporters are to be considered jointly aligned. It reinforces the binding nature of political and ethical partnership amid the Kurukṣetra conflict.