Shloka 12
Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda
Disclosure and Consolation
अकरोत् स ततः काल॑ शरतल्पगतो मुनि: । अयनं दक्षिण हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे
akarot sa tataḥ kālaṁ śaratālpagato muniḥ | ayanaṁ dakṣiṇaṁ hitvā samprāpte cottarāyaṇe ||
వాసుదేవుడు పలికెను—అనంతరం బాణశయ్యపై శయించిన ఆ ముని తన ప్రస్థానకాలాన్ని తానే నిర్ణయించుకున్నాడు. సూర్యుడు దక్షిణాయనంలో ఉన్నంతవరకు అతడు దేహాన్ని విడువలేదు; ఆ కాలం ముగిసి ఉత్తరాయనం వచ్చినప్పుడు మాత్రమే మరణాన్ని స్వీకరించాడు—వ్రతనిష్ఠతో కాలనియంత్రణను ప్రదర్శిస్తూ।
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined self-governance: even in extreme suffering, one can uphold vows and choose the proper time for one’s final act, aligning personal conduct with a larger moral and cosmic order.
Kṛṣṇa (Vāsudeva) explains that Bhīṣma, lying on the arrow-bed, did not relinquish life during dakṣiṇāyana; he waited until uttarāyaṇa arrived and then deliberately accepted death.