Shloka 11
उत्तङ्कोपाख्यानम् — Maṇi-Kuṇḍala Retrieval and Entry into Nāgaloka
Chapter 57
Devanagari script
सौदास उवाच यदि मत्तस्तवायत्तो गुर्वर्थ: कृत एव सः । यदि चासिसि प्रतिग्राह्मु: साम्प्रतं तद् वदस्व मे
Translation
సౌదాసుడు అన్నాడు— బ్రాహ్మణా! మీ గురుదక్షిణా నా అధీనమైతే, అది సిద్ధమైనదిగానే భావించండి. ఇంకా మీరు నన్ను దానగ్రహణయోగ్యుడిగా అంగీకరిస్తే, ఇప్పుడే చెప్పండి— నేను మీకు ఏమి ఇవ్వాలి?
Word by Word
सौदासःSaudāsa (the king)
सौदासः:
Karta
TypeNoun
Rootसौदास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
मत्तःfrom me
मत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Ablative, Singular
तवof you / your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
आयत्तःdependent (on), under control
आयत्तः:
TypeAdjective
Rootआयत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
गुरु-अर्थःteacher's fee / guru's due (gurudakṣiṇā)
गुरु-अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootगुर्वर्थ (गुरु + अर्थ)
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतःdone, fulfilled
कृतः:
TypeVerb
Rootकृत (कृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सःthat / it
सः:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Second, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रतिग्राह्यःfit to accept (a gift)
प्रतिग्राह्यः:
TypeAdjective
Rootप्रतिग्राह्य (प्रति + ग्रह्)
FormMasculine, Nominative, Singular
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वदस्वtell (me)
वदस्व:
TypeVerb
Rootवद्
FormImperative, Second, Singular
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Dative, Singular
Speaker
सौदास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes