Shloka 37
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
अब्यक्तं क्षेत्रमुद्दिष्टं गुणानां प्रभवाप्ययम् । सदा पश्याम्यहं लीनो विजानामि शृणोमि च
avyaktaṁ kṣetram uddiṣṭaṁ guṇānāṁ prabhavāpyayam | sadā paśyāmy ahaṁ līno vijānāmi śṛṇomi ca ||
వాయుదేవుడు పలికెను— అవ్యక్తమైన ప్రకృతినే ‘క్షేత్రము’ అని ప్రకటించిరి; ఎందుకనగా గుణముల ఉద్భవమునకును లయమునకును అదే కారణము. నేను అందులో లీనుడై సదా దానిని దర్శించుచున్నాను; దానిని గ్రహించుచున్నాను, దాని సత్యమును వినుచున్నాను కూడ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse identifies the ‘unmanifest’ (avyakta/Prakṛti) as the kṣetra—the foundational field in which the guṇas arise and into which they dissolve—highlighting a Sāṅkhya-style distinction between the field of nature and the knowing principle that can discern it.
Vāyudeva is speaking and offering a doctrinal clarification: he explains what is meant by ‘kṣetra’ and asserts his continual, inwardly absorbed awareness of the unmanifest basis from which the guṇas emerge and subside.