Next Verse

Shloka 1

अश्वमेध-उपदेशः तथा मरुत्त-यज्ञ-धन-प्रसङ्गः

Counsel on Aśvamedha and the Marutta-treasure episode

/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल २२ श्लोक हैं) ऑपनआक्राता बछ। अकाल तृतीयो<थध्याय: व्यासजीका युधिष्ठटिरको अश्वमेध यज्ञके लिये धनकी प्राप्तिका उपाय हक संवर्त और मरुत्तका प्रसंग करना व्यास उवाच युधिष्ठिर तव प्रज्ञा न सम्यगिति मे मति: । न हि वक्रित्स्वयं मर्त्य: स्ववश: कुरुते क्रियाम्‌,व्यासजीने कहा--युधिष्ठिर! मुझे तो ऐसा जान पड़ता है कि तुम्हारी बुद्धि ठीक नहीं है। कोई भी मनुष्य स्वाधीन होकर अपने-आप कोई काम नहीं करता है

vyāsa uvāca | yudhiṣṭhira tava prajñā na samyag iti me matiḥ | na hi vakrīt svayaṃ martyaḥ svavaśaḥ kurute kriyām ||

వ్యాసుడు అన్నాడు—యుధిష్ఠిరా! నీ ప్రజ్ఞ సమ్యక్‌గా లేదని నాకు అనిపిస్తోంది. ఏ మానవుడూ పూర్తిగా స్వాధీనుడై, కేవలం తనంతట తానే, కార్యాన్ని చేయడు; కర్మలు ఇతర కారణాల వశమైనే ప్రవృత్తిస్తాయి।

व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
युधिष्ठिरO Yudhishthira
युधिष्ठिर:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
प्रज्ञाunderstanding, wisdom
प्रज्ञा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रज्ञा
FormFeminine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
सम्यक्properly, rightly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
मतिःopinion, thought
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
वक्तिspeaks, says
वक्ति:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
मर्त्यःa mortal, human
मर्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootमर्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
स्ववशःself-controlled, independent
स्ववशः:
TypeAdjective
Rootस्ववश
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरुतेdoes, performs
कुरुते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
क्रियाम्an action, deed
क्रियाम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रिया
FormFeminine, Accusative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
Y
Yudhiṣṭhira