Shloka 35
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
Devanagari script
प्रचिन्त्यावसथे कृत्स्नं यस्मिन् काले स पश्यति । तस्मिन् काले मनश्लास्य न च किंचन बाह्त:,मूलाधार आदि किसी आश्रयमें चिन्तन करके जब वह सर्वस्वरूप परमात्माका साक्षात्कार करता है, उस समय उसका मन प्रत्यक्स्वरूप आत्मासे भिन्न कोई “बाहा[” वस्तु नहीं रह जाता
Translation
మూలాధారాది ఏదో ఒక ఆధారంలో మనస్సును నిలిపి, అతడు సర్వస్వరూపుడైన పరమాత్మను సాక్షాత్కరించినప్పుడు, ఆ సమయంలో అతని మనస్సుకు ప్రత్యక్షస్వరూపమైన ఆత్మకు భిన్నమైన ఏ ‘బాహ్య’ వస్తువూ మిగలదు।
Word by Word
प्रचिन्त्यhaving reflected/meditated
प्रचिन्त्य:
Karana
TypeVerb
Rootप्र-चिन्त्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
अवसथेin the dwelling/abode
अवसथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअवसथ
FormMasculine, Locative, Singular
कृत्स्नम्the whole, entire
कृत्स्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormNeuter, Accusative, Singular
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्यतिsees, realizes
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent (लट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
मनःthe mind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
लास्यplayfulness/dance (reading uncertain here)
लास्य:
TypeNoun
Rootलास्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
किञ्चनanything at all
किञ्चन:
Karma
TypePronoun
Rootकिञ्चन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
बाह्यःexternal
बाह्यः:
TypeAdjective
Rootबाह्य
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes