Shloka 113
धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति व्यवहार-रक्षा-नियमनोपदेशः | Dhṛtarāṣṭra’s Instruction on Administration, Punishment, and Daily Governance
याचितो य: पुरास्माभि: पश्य कालस्य पर्ययम् । “महाबाहो! सौभाग्यकी बात है कि आज राजा धृतराष्ट्र हमलोगोंसे धनकी याचना करते हैं। समयका उलट-फेर तो देखिये। पहले हमलोग जिनसे याचना करते थे, आज वे ही हमसे याचना करते हैं
yācito yaḥ purāsmābhiḥ paśya kālasya paryayam | mahābāho! saubhāgyakī bāta hai ki āja rājā dhṛtarāṣṭra hamalogoṃse dhanakī yācanā karate haiṃ | samayakā ulaṭa-phera to dekhiye | pahale hamaloga jinase yācanā karate the, āja ve hī hamase yācanā karate haiṃ |
వైశంపాయనుడు పలికెను— “కాలపు పరిణామాన్ని చూడు. ఓ మహాబాహో! ఒకప్పుడు మనం ఎవరి వద్ద యాచించామో, ఈ రోజు అదే రాజు ధృతరాష్ట్రుడు మన వద్ద ధనాన్ని యాచిస్తున్నాడు. భాగ్యం ఎలా తిరుగుతుందో చూడు— మనం సహాయం కోరినవారే ఇప్పుడు మనను ఆశ్రయించి కోరుతున్నారు.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kāla-paryaya—the inevitable reversal brought by time—urging humility and ethical awareness: status and dependence can change, so one should not be arrogant in prosperity nor despair in adversity.
Vaiśampāyana remarks on an ironic turn: King Dhṛtarāṣṭra, once the one from whom others sought favors, is now in a position of need and asks the others for wealth, illustrating the shifting nature of worldly power.