Shloka 79
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
Devanagari script
ऋषय ऊचु: सर्व एव क्षुधार्ता: सम न चान्यत् किंचिदस्ति न: । भवत्या: सम्मते सर्वे गृहल्लीयाम बिसान्युत,ऋषि बोले--भटद्रे! इस समय हमलोग भूखसे व्याकुल हैं और हमारे पास खानेके लिये दूसरी कोई वस्तु नहीं है। अत: यदि तुम अनुमति दो तो हम सब लोग इस सरोवरसे कुछ मृणाल ले लें
Translation
ఋషులు అన్నారు—“భద్రే! మేమందరం ఇప్పుడు ఆకలితో బాధపడుతున్నాము; మాకు తినడానికి మరేదీ లేదు. కాబట్టి నీ అనుమతి ఉంటే, ఈ సరస్సు నుండి కొంత మృణాళం (తామర కాడలు) తీసుకుంటాము.”
Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Plural
ऊचुःsaid
ऊचुः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
क्षुधा-आर्ताःafflicted by hunger
क्षुधा-आर्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षुधा-आर्त
FormMasculine, Nominative, Plural
स्मःwe are
स्मः:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 1st, Plural, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अन्यत्anything else/other (thing)
अन्यत्:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
किंचित्anything (at all)
किंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकिंचित्
अस्तिexists/is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
नःfor us/of us
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Plural
भवत्याःof you (lady)
भवत्याः:
TypePronoun
Rootभवत्
FormFeminine, Genitive, Singular
सम्मतेwith (your) consent/approval
सम्मते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसम्मत
FormNeuter, Locative, Singular
सर्वेall (of us)
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
गृह्णीयामmay we take
गृह्णीयाम:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormOptative, 1st, Plural, Parasmaipada
बिसानिlotus-stalks (fibrous stems)
बिसानि:
Karma
TypeNoun
Rootबिस
FormNeuter, Accusative, Plural
उतthen/so/indeed
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes