Shloka 27
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
वृषादार्थिर्वाच (प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां सृष्टा वृत्तिरनिन्दिता ।) प्रतिग्रहस्तारयति पुष्टिवैं प्रतिगृह्मुताम् मयि यद् विद्यते वित्त तद् वृणुध्वं तपोधना:,तब वृषादर्भि बोले--प्रतिग्रह ब्राह्मणोंके लिये उत्तम वृत्ति नियत किया गया है। तपोधन! प्रतिग्रह दुर्भिक्ष और भूखके कष्टसे ब्राह्मणकी रक्षा करता है तथा पुष्टिका उत्तम साधन है। अतः मेरे पास जो धन है उसे आप स्वीकार करें और ले लें
bhīṣma uvāca — vṛṣādarbhiḥ uvāca: pratigraho brāhmaṇānāṃ sṛṣṭā vṛttir aninditā | pratigrahas tārayati puṣṭiṃ vai pratigṛhṇatām | mayi yad vidyate vittaṃ tad vṛṇudhvaṃ tapodhanāḥ ||
భీష్ముడు పలికెను—వృషాదర్భి అన్నాడు—బ్రాహ్మణులకు ప్రతిగ్రహము (దాన స్వీకారం) నిందలేని జీవనవృత్తిగా విధించబడింది. ప్రతిగ్రహము స్వీకరించువారిని దుర్భిక్షము, ఆకలి వంటి కష్టముల నుండి రక్షించి, పుష్టి మరియు క్షేమమునకు కారణమగును. కావున, ఓ తపోధనులారా, నాయందున్న ధనమంతయు స్వీకరించుడి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse defends pratigraha—accepting gifts—as a dharmically sanctioned and blameless livelihood for Brahmins, emphasizing that it can protect them from hardship (like famine and hunger) and support their well-being.
Within Bhishma’s discourse on dharma, Vṛṣādarbhi addresses ascetics/Brahmins and urges them to accept the wealth he possesses, arguing that receiving such support is legitimate and beneficial for those devoted to austerity.