Shloka 42
अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
तौ तीक्ष्णाग्रेण सहसा प्रतोदेन प्रतोदितौ । पृष्ठे विद्धौ कटे चैव निर्विकारी तमूहतु:
tau tīkṣṇāgreṇa sahasā pratodena pratoditau | pṛṣṭhe viddhau kaṭe caiva nirvikārī tam ūhatuḥ ||
అంతలో ముని అకస్మాత్తుగా పదునైన అగ్రభాగమున్న ప్రతోదంతో వారిని తోలాడు; వారి వెన్ను, నడుము వరకు గాయపడ్డాయి. అయినా వారు చిత్తవికారములేక ఆ భారాన్ని లాగుతూ ముందుకు సాగారు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights steadfastness and inner composure (nirvikāratā) even when subjected to pain and injustice, implicitly inviting ethical reflection: true strength is restraint and endurance, while the inflicter’s harshness raises questions of dharma and compassion.
Two beings (described in the dual) are suddenly driven with a sharp-pointed goad; their backs and waists are wounded, yet they continue to pull/bear the load without showing agitation, emphasizing their remarkable forbearance.