Shloka 41
अन्वगच्छन्त तमृषिं राजामात्याश्चव सर्वश: । हाहाभूतं च तत् सर्वमासीन्नगरमार्तवत्,राजाकी इस आज्ञाके अनुसार नाना प्रकारके रत्न, स्त्रियाँ, वाहन, बकरे, भेड़ें, सोनेके अलंकार, सोना और पर्वतोपम गजराज--ये सब मुनिके पीछे-पीछे चले। राजाके सम्पूर्ण मन्त्री भी इन वस्तुओंके साथ थे। उस समय सारा नगर आर्त होकर हाहाकार कर रहा था
anvagacchanta tam ṛṣiṁ rājāmātyāś ca vai sarvaśaḥ | hāhābhūtaṁ ca tat sarvam āsīn nagaram ārtavat ||
రాజమంత్రులు అన్ని విధాలుగా ఆ ఋషిని అనుసరించారు. ఆ సమయంలో సమస్త నగరం దుఃఖంతో ఆర్తమై ‘హాయ్ హాయ్’ అని విలపిస్తూ మార్మోగింది.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when an action is performed with formal honor (escorting a sage with gifts), it can still cause collective moral anguish; dharma involves not only royal authority and outward propriety but also sensitivity to the suffering and conscience of the community.
A sage departs (or is led onward) and the king’s ministers follow him in full attendance; the entire city becomes distressed and cries out in lamentation, indicating a tense, emotionally charged moment for the populace.