Shloka 45
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
आर्यरूपसमाचारं चरन्तं कृतके पथि । सुवर्णमन्यवर्ण वा स्वशीलं शास्ति निश्चये,जो कृत्रिम मार्गका आश्रय लेकर श्रेष्ठ पुरुषोंक अनुरूप आचरण करता है, वह सोना है या काँच--शुद्ध वर्णका है या संकर वर्णका? इसका निश्चय करते समय उसका स्वभाव ही सब कुछ बता देता है
āryarūpasamācāraṃ carantaṃ kṛtake pathi | suvarṇam anyavarṇaṃ vā svaśīlaṃ śāsti niścaye ||
భీష్ముడు పలికెను—కృత్రిమ మార్గాన్ని ఆశ్రయించి ఆర్యుల వలె ఆచారాన్ని అనుసరించువాడు బంగారమా లేక గాజా—శుద్ధ వర్ణమా లేక సంకర వర్ణమా? ఈ సందేహానికి తీర్పు చెప్పేది అతని స్వభావమే, నిశ్చయంగా.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External refinement or imitation of noble behavior is not the final proof of virtue; a person’s true nature and consistent character are what ultimately disclose whether the goodness is genuine.
In Bhīṣma’s instruction on dharma, he explains how to judge a person who appears cultured and righteous: when appearances are uncertain, one should rely on the evidence of enduring character rather than mere outward performance.