Shloka 15
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
Devanagari script
दौहित्रकेण धर्मेण नाज पश्यामि कारणम् । विक्रीतासु हि ये पुत्रा भवन्ति पितुरेव ते
Transliteration
dauhitrakeṇa dharmeṇa nāhaṁ paśyāmi kāraṇam | vikrītāsu hi yāḥ kanyāḥ tāsu jāyante ye sutāḥ pitur eva te ||
Translation
భీష్ముడు పలికెను—ఇక్కడ ‘దౌహిత్రక ధర్మం’ వర్తింపజేయడానికి నాకు ఏ కారణమూ కనిపించదు. ఎందుకంటే ధర తీసుకొని అమ్మబడిన కుమార్తెల నుండి పుట్టిన పుత్రులు కేవలం తమ తండ్రికే చెందుతారు; కాబట్టి దౌహిత్రక నియమం ప్రకారం వారికి మాతామహుని ధనంపై హక్కు కల్పించడం న్యాయసంగతం కాదు.
Word by Word
दौहित्रकेणby/through the dauhitraka (grandson-through-daughter) rule
दौहित्रकेण:
Karana
TypeNoun
Rootदौहित्रक
FormMasculine, Instrumental, Singular
धर्मेणby the law/duty
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अजO Aj(a) (vocative address)
अज:
TypeNoun
Rootअज
FormMasculine, Vocative, Singular
पश्यामिI see
पश्यामि:
TypeVerb
Rootपश्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
कारणम्reason/cause
कारणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Accusative, Singular
विक्रीतासुwhen (women) have been sold
विक्रीतासु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवि + क्री
FormFeminine, Locative, Plural, Past passive participle (kta)
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
पितुःof the father
पितुः:
Sampradana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
एवonly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaD
dauhitraka-dharma (rule concerning a daughter's son)F
father (pituḥ)D
daughters/maidens (kanyāḥ)S
sons (sutāḥ)M
maternal grandfather (implied by dauhitraka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes