Shloka 28
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
युधिछिर उवाच कन्यायां प्राप्तशुल्कायां ज्यायांश्वैदाव्रजेद् वर: । धर्मकामार्थसम्पन्नो वाच्यमत्रानृतं न वा,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! यदि एक वरसे कन्याका विवाह पक्का करके उसका मूल्य ले लिया गया हो और पीछे उससे भी श्रेष्ठ धर्म, अर्थ और कामसे सम्पन्न अत्यन्त योग्य वर मिल जाय तो पहले जिससे मूल्य लिया गया है उससे झूठ बोलना--उसको कन्या देनेसे इनकार कर देना चाहिये या नहीं?
Yudhiṣṭhira uvāca: kanyāyāṃ prāptaśulkāyāṃ jyāyān vai dāvrājed varaḥ | dharmakāmārthasampanno vācyam atrānṛtaṃ na vā ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—పితామహా! ఒక వరుడితో కన్యావివాహం స్థిరపరచి శుల్కం స్వీకరించిన తరువాత, ధర్మ-అర్థ-కామసంపన్నుడైన మరింత శ్రేష్ఠ వరుడు ప్రత్యక్షమైతే, ఈ విషయంలో అసత్యం పలకవలసినదా లేదా? అంటే ముందరి వరుణ్ని తిరస్కరించి కన్యను ఇవ్వకపోవడం సముచితమా?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-conflict: whether truthfulness and honoring an accepted marital agreement outweigh the practical advantage of choosing a later, superior match. It asks if falsehood or denial can ever be justified when prior commitment (sealed by accepting śulka) exists.
Yudhiṣṭhira, in dialogue with Bhīṣma (the grandsire), poses a legal-ethical question about marriage customs: after accepting a bride-price and thereby confirming a match, can the family retract the promise if a better-qualified suitor appears, and would such retraction require or constitute untruth?