Shloka 3
Indra–Mataṅga Saṃvāda: On the rarity and responsibilities of Brāhmaṇya (इन्द्र-मतङ्ग संवादः)
Devanagari script
क्षत्रियो यदि वा वैश्य: शूद्रो वा राजसत्तम । ब्राह्म॒ण्यं प्राप्रुयाद् येन तन्मे व्याख्यातुमहसि,नृपश्रेष्ठ! यदि क्षत्रिय, वैश्य अथवा शाद्र ब्राह्मणत्व प्राप्त करना चाहे तो वह किस उपायसे उसे पा सकता है? यह मुझे बताइये
Transliteration
Yudhiṣṭhira uvāca: kṣatriyo yadi vā vaiśyaḥ śūdro vā rājasattama | brāhmaṇyaṃ prāpnuyād yena tan me vyākhyātum arhasi, nṛpaśreṣṭha ||
Translation
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—రాజశ్రేష్ఠా! క్షత్రియుడు గానీ, వైశ్యుడు గానీ, శూద్రుడైనా గానీ బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాలని కోరితే, ఏ ఉపాయంతో అది పొందగలడు? దయచేసి నాకు వివరించండి.
Word by Word
क्षत्रियःa Kshatriya
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
वैश्यःa Vaishya
वैश्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शूद्रःa Shudra
शूद्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशूद्र
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
राजसत्तमO best of kings
राजसत्तम:
TypeNoun
Rootराजसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्राह्मण्यंBrahminhood, the state of being a Brahmin
ब्राह्मण्यं:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्नुयात्may attain / could obtain
प्राप्नुयात्:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
येनby which (means)
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
तत्that (means/method)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
व्याख्यातुम्to explain
व्याख्यातुम्:
TypeVerb
Rootवि-आ-ख्या
FormTumun (infinitive)
अर्हसिyou ought / you are able / you should
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent (Lat), 2nd, Singular, Parasmaipada
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes