Pātra-Lakṣaṇa and Niścita-Dharma
Marks of a Worthy Recipient and Stable Criteria of Dharma
(अविश्वासान्न व्यसनी नातिसक्तो5प्रवासक: । विद्वान् सुशील: पुरुष: सदार: सुखमश्षुते ।।
aviśvāsān na vyasanī nātisakto 'pravāsakaḥ | vidvān suśīlaḥ puruṣaḥ sadāraḥ sukham aśnute ||
“వివేకపూర్వకమైన అవిశ్వాసముచేత వ్యసనాలలో పడక, అతిగా ఆసక్తి చెందక, పరదేశవాసం చేయక, విద్యావంతుడై సుశీలుడై ఉన్న పురుషుడు—పత్నితో కలిసి నివసిస్తూ సుఖమును అనుభవిస్తాడు. నేడు పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు, ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు నీపై సంతుష్టులయ్యారు. భగవన్ ద్విజశ్రేష్ఠా! నీవు ఏ కార్యముతో ఇక్కడికి వచ్చితివో అది సిద్ధమైంది. ఆ కన్య తండ్రి అయిన వদান్య ఋషి నిన్ను ఉపదేశించమని నన్ను పంపెను; నేను అది నిర్వహించితిని।”
भीष्म उवाच
Happiness in married/household life depends on disciplined character: avoid addictions, avoid excessive attachment, maintain steadiness (not constantly living away), and cultivate learning and good conduct.
Bhishma is delivering a didactic statement on the qualities that support domestic happiness, framing it as a normative guideline within Anushasana Parva’s broader instruction on dharma.