Shloka 5
Pātra-Lakṣaṇa and Niścita-Dharma
Marks of a Worthy Recipient and Stable Criteria of Dharma
उत्तरां मां दिशं विद्धि दृष्टं सत्रीचापलं च ते । स्थविराणामपि स्त्रीणां बाधते मैथुनज्वर:,आप मुझे उत्तरदिशा समझें। स्त्रीमें कितनी चपलता होती है--यह आपने प्रत्यक्ष देखा है। बूढ़ी स्त्रियोंको भी मैथुनके लिये होनेवाला कामजनित संताप कष्ट देता रहता है
uttarāṁ māṁ diśaṁ viddhi dṛṣṭaṁ satrīcāpalaṁ ca te | sthavirāṇām api strīṇāṁ bādhate maithunajvaraḥ ||
“నన్ను ఉత్తరదిశ సూచనగా గ్రహించుము. స్త్రీలోని చపలత్వాన్ని నీవు ప్రత్యక్షంగా చూచితివి. వృద్ధ స్త్రీలకూ మైతునకామజ్వరము బాధిస్తుంది; కామజనిత తాపము వారిని క్షోభింపజేస్తుంది.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the persistence and intensity of kāma (sexual desire), portraying it as a ‘fever’ that can afflict even the elderly; ethically, it functions as a warning about the need for vigilance and self-restraint in matters of desire.
Bhīṣma, in an instructive mode within the Anuśāsana Parva, addresses his listener with a pointed observation: the listener has already witnessed women’s restlessness, and Bhīṣma reinforces the point by stating that the agitation of sexual craving can trouble even older women.