Shloka 2
7 नालाभकाले लभते प्रयत्नेडपि कृते सति । लाभकाले<प्रयत्नेन लभते विपुलं धनम्,जबतक धनकी प्राप्तिका समय नहीं आता तबतक विशेष यत्न करनेपर भी कुछ हाथ नहीं लगता; किंतु लाभका समय आनेपर मनुष्य बिना यत्नके भी बहुत बड़ी सम्पत्ति पा लेता है
nālābhakāle labhate prayatnenāpi kṛte sati | lābhakāle prayatnena labhate vipulaṃ dhanam ||
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను— లాభకాలం రాకముందు ఎంత ప్రయత్నించినా ఫలితం దక్కదు. లాభకాలం వచ్చినప్పుడు మాత్రం, తక్కువ ప్రయత్నంతోనే అపార ధనం లభిస్తుంది.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the interplay of human effort (prayatna) and the ripening of time/destiny (kāla): effort alone may not yield results before conditions mature, while when the proper time arrives, gains can come swiftly and abundantly. Ethically, it encourages perseverance without despair and humility in success.
In Anuśāsana Parva’s didactic setting, Yudhiṣṭhira voices a reflective maxim about prosperity: he observes that outcomes depend not only on exertion but also on the destined moment of fruition, framing a moral discussion on wealth, conduct, and the limits of control.