Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

प्रथमो होष देवानां मुखादग्निमजीजनत्‌ । ग्रहैर्बहुविधै: प्राणान्‌ संरुद्धानुत्सूजत्यपि

prathamo hi sa devānāṁ mukhād agnim ajījanat | grahair bahuvidhaiḥ prāṇān saṁruddhān utsṛjati api ||

వాయుదేవుడు అన్నాడు—ఆయనే దేవతలలో అగ్రుడు; తన ముఖమునుండే అగ్నిని జనింపజేశాడు. అనేక విధాల గ్రహబాధలచేత ప్రాణం ఆడక ఇబ్బంది పడేవారినికూడా ఆయన విడిపించి, దుఃఖం నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తాడు.

प्रथमःthe first/chief
प्रथमः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथम
FormMasculine, Nominative, Singular
होषःHosha (a name/epithet; reading uncertain)
होषः:
Karta
TypeNoun
Rootहोष
FormMasculine, Nominative, Singular
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
मुखात्from (his) mouth
मुखात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमुख
FormNeuter, Ablative, Singular
अग्निम्Agni / fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
अजीजनत्generated/produced
अजीजनत्:
TypeVerb
Rootजन्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada, causative (णिच्): जनयति → अजीजनत्
ग्रहैःby/with seizers (grahas), afflictions
ग्रहैः:
Karana
TypeNoun
Rootग्रह
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुविधैःof many kinds
बहुविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहुविध
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्राणान्living beings / lives
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
संरुद्धान्confined/afflicted/obstructed
संरुद्धान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसं-रुध्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Plural
उत्सृजतिreleases/sets free
उत्सृजति:
TypeVerb
Rootउत्-√सृज्
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyu-deva)
A
Agni
D
Devas
G
Grahas

Educational Q&A

The verse highlights a deity’s supreme, beneficent power: he is both a cosmic creator (bringing forth Agni) and a compassionate protector who frees afflicted beings from suffering, restoring their prāṇa and well-being.

Vāyu-deva is praising or describing a foremost divine figure, stating that this god produced Agni from his mouth and also liberates living beings whose life-force is oppressed by various graha-related afflictions.