Shloka 31
ततः स प्रणत: शक्रश्नकार च्यवनस्य तत्,यह सुनकर इन्द्रने महामुनि च्यवनके चरणोंमें प्रणाम किया और उनकी आज्ञा स्वीकार कर ली। फिर च्यवनने अश्विनीकुमारोंको सोमरसका भागी बनाया और अपना यज्ञ समाप्त कर दिया। इसके बाद शक्तिशाली मुनिने जुआ, शिकार, मदिरा और स्त्रियोंमें मदको बाँट दिया
tataḥ sa praṇataḥ śakraḥ śrutvā cyavanasya tat | indro mahāmuni-cyavanasya caraṇayoḥ praṇamya tasyājñāṃ pratijagrāha | tataś cyavano 'śvinīkumārābhyāṃ somarasya bhāgaṃ dattavān yajñaṃ ca samāpayām āsa | anantaraṃ śaktimān munir dyūta-mṛgayā-madya-strīṣu madaṃ vibhajya dadau |
చ్యవనుని మాటలు విని శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మహర్షి పాదాల వద్ద నమస్కరించి ఆయన ఆజ్ఞను స్వీకరించాడు. అప్పుడు మునివరుడు చ్యవనుడు అశ్వినీకుమారులకు సోమభాగాన్ని కల్పించి యజ్ఞాన్ని ముగించాడు. అనంతరం ఆ శక్తిమంతుడు ‘మద’ను జూదం, వేట, మద్యపానం, స్త్రీలపై మోహం—ఇవాటిలో విభజించాడు.
च्यवन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights two ethical points: (1) even the powerful must yield to righteousness and legitimate authority (Indra accepts the sage’s command), and (2) human downfall often arises through specific, socially visible avenues—gambling, hunting as obsession, intoxicants, and uncontrolled sexual infatuation—so restraint and discernment are essential to dharma.
Indra, having heard Cyavana, bows and agrees to his instruction. Cyavana then ensures the Aśvin twins receive a share of Soma in the sacrifice and concludes the rite. The text then adds a moral-psychological note: the sage ‘distributes’ mada (deluding intoxication) into four common pursuits—dice, hunting, liquor, and obsession with women—indicating where heedlessness tends to manifest.