Shloka 81
अर्चिष्मानर्चित: कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधन: । अनिरुद्धो5प्रतिरथ: प्रद्युम्नोडमितविक्रम:
bhīṣma uvāca | arciṣmān arcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ | aniruddho 'pratirathaḥ pradyumno 'mitavikramaḥ ||
భీష్ముడు పలికెను—ఆయన అర్చిష్మాన్: అనంత కిరణములతో దేదీప్యమానుడు; అర్చితుడు: బ్రహ్మాది సమస్త లోకములచే పూజింపబడువాడు; కుంభుడు: ఘటమువలె సమస్తులకు నివాసస్థానము. ఆయన విశుద్ధాత్ముడు: పరమ నిర్మల స్వరూపుడు; విశోధనుడు: స్మరణమాత్రముతో పాపములను నశింపజేసి అంతఃకరణమును శుద్ధి చేయువాడు. ఆయన అనిరుద్ధుడు: నిరోధించలేనివాడు; అప్రతిరథుడు: ప్రత్యర్థి వీరుడు లేనివాడు; ప్రద్యుమ్నుడు; మరియు అమితవిక్రముడు: అపార పరాక్రమశాలి।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Divine is simultaneously the cosmic support (kumbhaḥ) and the inner purifier (viśodhanaḥ): devotion and remembrance are presented as ethically transformative, cleansing the heart and strengthening steadfastness through recognition of the Lord’s unrivaled power.
Within Bhishma’s instruction in Anuśāsana Parva, he recites a sequence of divine epithets—praising the Lord’s radiance, worship-worthiness, purity, invincibility, and specific vyūha-forms (Aniruddha, Pradyumna)—as part of a devotional and didactic hymn meant to guide conduct and inner purification.