Shloka 52
अतुलः शरभो भीम: समयज्ञो हविह॑रि: । सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिज्जय:,३५५ अतुलः-तुलनारहित, ३५६ शरभ:ः:-शरीरोंको प्रत्यगात्मरूपसे प्रकाशित करनेवाले, ३५७ भीम:-जिससे पापियोंको भय हो ऐसे भयानक, ३५८ समयज्ञ:- समभावरूप यज्ञसे सम्पन्न, ३५९ हविह॑रि:-यज्ञोंमें हविर्भागको और अपना स्मरण करनेवालोंके पापोंको हरण करनेवाले, ३६० सर्वलक्षणलक्षण्य:-समस्त लक्षणोंसे लक्षित होनेवाले, ३६१ लक्ष्मीवान-अपने वक्ष:स्थलमें लक्ष्मीजीको सदा बसानेवाले, ३६२ समितिज्जय: संग्रामविजयी
atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havihariḥ | sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitijjayaḥ ||
భీష్ముడు పలికెను—ఆయనే అతులుడు, సాటిలేని వాడు; శరభుడు; భీముడు, పాపులకు భయంకరుడు; సమయజ్ఞుడు, సమభావయజ్ఞమున స్థితుడు; హవిర్హరి, యజ్ఞహవిభాగమును స్వీకరించి స్మరించువారి పాపములను హరించువాడు. ఆయన సర్వశుభలక్షణలక్ష్యుడు, లక్ష్మీవంతుడు, మరియు సమితిజయుడు—యుద్ధవిజేత।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the divine ideal unites moral order and power: he is disciplined (knowing proper measure), purifying (removing sin through remembrance), and protective (victorious against forces that threaten dharma). Devotion is presented not as mere praise but as a path to ethical purification and steadfastness.
Bhīṣma is reciting a sequence of exalted epithets describing the supreme deity (in a stotra-like passage). Each name highlights a facet—transcendent excellence, acceptance of sacrifice, removal of sin, auspiciousness, association with Lakṣmī, and martial victory—building a devotional and ethical portrait for the listener.