Shloka 18
स्वयम्भू: शम्भुरादित्य: पुष्कराक्षो महास्वन: । अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तम:,३७ स्वयम्भू:-स्वयं उत्पन्न होनेवाले, ३८ शम्भु:-भक्तोंके लिये सुख उत्पन्न करनेवाले, ३९ आदित्य:-द्वादश आदित्योंमें विष्णुनामक आदित्य, ४० पुष्कराक्ष:-कमलके समान नेत्रवाले, ४१ महास्वन:-वेदरूप अत्यन्त महान् घोषवाले, ४२ अनादिनिधन:-जन्म-मृत्युसे रहित, ४३ धाता-विश्वको धारण करनेवाले, ४४ विधाता-कर्म और उसके फलोंकी रचना करनेवाले, ४५ धातुरुत्तम:-कार्य-कारणरूप सम्पूर्ण प्रपंचको धारण करनेवाले एवं सर्वश्रेष्ठ
svayambhūḥ śambhur ādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ | anādinidhano dhātā vidhātā dhātur uttamaḥ ||
భీష్ముడు పలికెను—ఆయనే స్వయంభూ; ఆయనే శంభుడు—భక్తులకు శుభమును కలిగించువాడు; ఆయనే ఆదిత్యుడు—దీప్త సౌరశక్తి; ఆయనే పుష్కరాక్షుడు—కమలనేత్రుడు. ఆయనే మహాస్వనుడు—వేదస్వరూపమైన మహానాదముగలవాడు. ఆయన అనాది-నిధనుడు—ఆది అంతములేని వాడు; ఆయనే ధాత—విశ్వాన్ని ధారించువాడు; ఆయనే విధాత—కర్మములను వాటి ఫలములను నియమించువాడు; ఆయనే ధాతురుత్తముడు—కార్య-కారణ సమస్త ప్రపంచానికి పరమ ఆధారం.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches contemplation of the Divine through epithets that express ethical and metaphysical truths: the Lord is eternal (beyond birth and death), sustains the world, and also ordains the moral order by connecting actions (karma) with their results—encouraging devotion grounded in responsibility and dharma.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by praising and describing the Supreme Lord through a sequence of names/attributes. This functions as a devotional and doctrinal passage, presenting the deity as cosmic support, benefactor of devotees, and the regulator of the universe’s order.