Shloka 140
Devanagari script
एको विष्णुर्महदभूतं पृथग्भूतान्यनेकश: । त्रीललोकान् व्याप्य भूतात्मा भुछुक्ते विश्वभुगव्यय:
Transliteration
eko viṣṇur mahadabhūtaṃ pṛthagbhūtāny anekaśaḥ | trīl lokān vyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśvabhug avyayaḥ ||
Translation
భీష్ముడు పలికెను—అవ్యయుడైన విష్ణువు ఒక్కడే; ఆయనే మహత్తైన జగత్తుగా విస్తరించాడు, మరల అనేకంగా విభజితుడై భిన్న భూతజాతులలో అనేక రూపాలు ధరించాడు. త్రిలోకమంతా వ్యాపించి సమస్త జీవుల అంతరాత్మగా విశ్వభోక్తగా అనుభవించుచున్నాడు.
Word by Word
एकःone, single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
महत्great (thing)
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
अभूत्became, was
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormAorist (simple past), 3rd, Singular, Parasmaipada
पृथक्separately, distinct
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
भूतानिbeings, entities
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
अनेकशःin many ways; manifoldly
अनेकशः:
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस्
त्रीन्three
त्रीन्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Accusative, Plural
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
TypeVerb
Rootव्याप्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
भूतात्माthe self of beings; indwelling spirit
भूतात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootभूतात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भुङ्क्तेenjoys, partakes (of)
भुङ्क्ते:
TypeVerb
Rootभुज्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
विश्वभुक्eater/enjoyer of the universe; universal enjoyer
विश्वभुक्:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वभुज्
FormMasculine, Nominative, Singular
अव्ययःimperishable, undecaying
अव्ययः:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaV
VishnuT
Three worlds (trailokya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes