Shloka 35
धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्
Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct
स वैश्य: क्षत्रियो जातो जन्मप्रभृति संस्कृत: । उपनीतो व्रतपरो द्विजो भवति सत्कृतः,क्षत्रियकुलमें उत्पन्न हुआ वह वैश्य जन्मसे ही क्षत्रियोचित संस्कारसे सम्पन्न हो उपनयनके पश्चात् ब्रह्मचर्यव्रतके पालनमें तत्पर हो सर्वसम्मानित द्विज होता है। वह दान देता है, पर्याप्त दक्षिणावाले समृद्धिशाली यज्ञोंद्वारा भगवानका यजन करता है, वेदोंका अध्ययन करके स्वर्गकी इच्छा रखकर सदा त्रिविध अग्नियोंकी शरण ले उनकी आराधना करता है, दुःखी एवं पीड़ित मनुष्योंको हाथका सहारा देता है, प्रतिदिन प्रजाका धर्मपूर्वक पालन करता है, स्वयं सत्यपरायण होकर सत्यपूर्ण व्यवहार करता है तथा दर्शनसे ही सबके लिये सुखद होता है, वही श्रेष्ठ क्षत्रिय अथवा राजा है
sa vaiśyaḥ kṣatriyo jāto janmaprabhṛti saṃskṛtaḥ | upanīto vrataparo dvijo bhavati satkṛtaḥ ||
మహాదేవుడు పలికెను—వైశ్యుడై ఉండి క్షత్రియకులములో జన్మించి, జన్మమునుండే క్షత్రియోచిత సంస్కారములతో సంస్కృతుడైనవాడు, ఉపనయనానంతరం వ్రతపాలనలో (ప్రత్యేకించి బ్రహ్మచర్యవ్రతంలో) నిష్ఠగలవాడై, సత్కరింపబడే ‘ద్విజ’ుడగును.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that true qualification for the status and respect of a ‘dvija’ (and, by implication, for Kṣatriya responsibility) is grounded in proper संस्कार (formation/discipline), upanayana, and steadfast observance of vows—ethical training and conduct, not merely a label.
Śrī Maheśvara is describing the marks of a properly formed person fit for honoured social-religious standing: someone refined from birth by Kṣatriya discipline who, after upanayana, lives devoted to vows and thus becomes respected as a dvija.