Shloka 34
धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्
Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct
त्रेताग्निमन्त्रविहितो वैश्यो भवति वै द्विज: । स वैश्य: क्षत्रियकुले शुचौ महति जायते,वैश्य सत्यवादी, अहंकारशून्य, निर्द्धन्द्, शान्तिके साधनोंका ज्ञाता, स्वाध्यायपरायण और पवित्र होकर नित्य यज्ञोंद्वारा यजन करे। जितेन्द्रिय होकर ब्राह्म॒णोंका सत्कार करते हुए समस्त वर्णोकी उन्नति चाहे। गृहस्थके व्रतका पालन करते हुए प्रतिदिन दो ही समय भोजन करे। यज्ञशेष अन्नका ही आहार करे। आहारपर काबू रखे। सम्पूर्ण कामनाओंको त्याग दे। अहंकारशून्य होकर विधिपूर्वक आहुति देते हुए अग्निहोत्र कर्मका सम्पादन करे। सबका आतिथ्य-सत्कार करके अवशिष्ट अन्नका स्वयं भोजन करे। त्रिविध अग्नियोंकी मन्त्रोच्चारणपूर्वक परिचर्या करे। ऐसा करनेवाला वैश्य द्विज होता है। वह वैश्य पवित्र एवं महान क्षत्रियकुलमें जन्म लेता है
tretāgnimantravihito vaiśyo bhavati vai dvijaḥ | sa vaiśyaḥ kṣatriyakule śucau mahati jāyate |
మహేశ్వరుడు పలికెను—త్రేతాగ్నుల (మూడు పవిత్ర అగ్నుల) మంత్రవిధానముచే దీక్షితుడైన వైశ్యుడే నిజంగా ‘ద్విజ’ుడగును. అట్టి వైశ్యుడు శుచియైన మహత్తర క్షత్రియకులములో జన్మించును.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that disciplined observance of Vedic household rites—especially proper maintenance of the three sacred fires—can elevate a Vaiśya to the status of dvija, and yields auspicious results such as birth in a pure and eminent Kṣatriya lineage. The ethical subtext is humility, truthfulness, restraint, and service-oriented ritual life.
Maheśvara is instructing about the fruits of proper dharma for householders, specifically describing how a Vaiśya who performs the tretāgni-based rites according to mantra gains higher standing and favorable rebirth.